Lễ hội Trung thu ở Nhật Bản có gì đặc biệt?

Lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản, còn được gọi là Tsukimi, là một nét văn hóa truyền thống gắn liền với phong tục ngắm trăng và cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên. Khác với không khí rước đèn, múa lân náo nhiệt tại Việt Nam, Trung Thu Nhật Bản mang vẻ đẹp nhẹ nhàng, thanh bình với những món bánh dango, cỏ susuki và các hoạt động thưởng trăng đặc trưng.

Vậy lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản diễn ra khi nào, có nguồn gốc từ đâu và những phong tục nào làm nên nét độc đáo của ngày lễ này? Hãy cùng khám phá trong bài viết dưới đây.

1. Lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản diễn ra khi nào?

Lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản, còn được gọi là Tsukimi (月見) hoặc Otsukimi, thường diễn ra vào khoảng tháng 9 đến tháng 10 Dương lịch hằng năm. Đây là dịp người dân Nhật Bản cùng nhau ngắm trăng, thưởng thức các món ăn truyền thống và bày tỏ lòng biết ơn đối với thiên nhiên, mùa màng.

Theo truyền thống, lễ hội Tsukimi gắn liền với ngày 15 tháng 8 âm lịch, còn được gọi là Jūgoya (十五夜), có nghĩa là đêm thứ 15. Người Nhật quan niệm đây là thời điểm mặt trăng mùa thu có vẻ đẹp đặc biệt, thích hợp để tổ chức các hoạt động thưởng trăng.

Bên cạnh Jūgoya, văn hóa Nhật Bản còn có một dịp ngắm trăng khác là Jūsanya (十三夜), diễn ra vào đêm 13 tháng 9 theo lịch âm truyền thống. Hai dịp lễ có những ý nghĩa riêng:

• Jūgoya (đêm 15 tháng 8 âm lịch): Là dịp ngắm trăng quan trọng nhất, gắn liền với phong tục dâng lễ vật và cầu mong mùa màng bội thu.

• Jūsanya (đêm 13 tháng 9 âm lịch): Là dịp ngắm trăng thứ hai vào mùa thu, thường gắn với những sản vật như hạt dẻ và đậu, thể hiện sự biết ơn đối với thành quả thu hoạch.

Không giống nhiều lễ hội có ngày tổ chức cố định theo Dương lịch, thời điểm diễn ra lễ hội Trung Thu Nhật Bản thay đổi qua từng năm. Ngày Jūgoya cũng không nhất thiết trùng chính xác với thời điểm trăng tròn về mặt thiên văn.

Ngày nay, Tsukimi vẫn được duy trì tại nhiều gia đình, đền chùa, khu vườn truyền thống và các địa điểm văn hóa trên khắp Nhật Bản.

2. Những phong tục đặc trưng trong lễ hội Trung Thu Nhật Bản

Khác với không khí rước đèn, múa lân và những hoạt động vui chơi quen thuộc tại Việt Nam, lễ hội Trung Thu Nhật Bản nổi bật với phong tục ngắm trăng, trang trí không gian và dâng lễ vật theo truyền thống. Mỗi hoạt động đều phản ánh sự gắn bó của người Nhật với thiên nhiên và những giá trị văn hóa lâu đời.

Khác với không khí rước đèn, múa lân và những hoạt động vui chơi quen thuộc tại Việt Nam, lễ hội Trung Thu Nhật Bản nổi bật với phong tục ngắm trăng, trang trí không gian và dâng lễ vật theo truyền thống. Mỗi hoạt động đều phản ánh sự gắn bó của người Nhật với thiên nhiên và những giá trị văn hóa lâu đời.

Ngắm trăng Tsukimi

Ngắm trăng là hoạt động quan trọng nhất trong lễ hội Tsukimi. Người Nhật thường lựa chọn những không gian thoáng đãng như sân vườn, hiên nhà hoặc ban công để cùng gia đình thưởng thức vẻ đẹp của mặt trăng mùa thu.

Phong tục này thể hiện sự trân trọng thiên nhiên, đồng thời mang đến những khoảnh khắc thư giãn, bình yên sau cuộc sống thường ngày.

Trang trí bằng cỏ Susuki

Cỏ Susuki là một trong những biểu tượng đặc trưng của lễ hội Trung Thu Nhật Bản. Những nhánh cỏ có bông dài thường được cắm trong bình và đặt bên cạnh bánh dango, khoai môn cùng các sản vật mùa thu.

Theo quan niệm truyền thống, cỏ Susuki tượng trưng cho mùa màng bội thu, đồng thời được xem là biểu tượng giúp xua đuổi những điều không may mắn.

Dâng bánh dango và lễ vật mùa thu

Trong dịp Tsukimi, người Nhật thường chuẩn bị bánh dango, khoai môn, hạt dẻ và các loại nông sản để dâng lên trong nghi thức thưởng trăng. Hoạt động này mang ý nghĩa cảm tạ thiên nhiên, cầu mong sức khỏe, sự bình an và một mùa vụ thuận lợi.

>>> Xem thêm bài viết khác có liên quan: Nhật Bản có ăn Tết Trung Thu không?

3. Những món ăn truyền thống trong lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản

Ẩm thực là một phần không thể thiếu trong lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản. Thay vì bánh nướng, bánh dẻo như Việt Nam, người Nhật thường thưởng thức các món ăn đặc trưng của mùa thu.

Bánh Tsukimi Dango

Tsukimi Dango là loại bánh làm từ bột gạo, có hình tròn nhỏ tượng trưng cho mặt trăng. Bánh thường được xếp thành hình tháp, phổ biến là 15 viên trong dịp Jūgoya, thể hiện mong ước về sự viên mãn và cuộc sống đủ đầy.

Khoai môn, hạt dẻ và nông sản mùa thu

Khoai môn, hạt dẻ, đậu và khoai lang là những sản vật thường xuất hiện trong dịp Tsukimi. Các món ăn này tượng trưng cho thành quả thu hoạch và lòng biết ơn đối với thiên nhiên.

Mì Tsukimi Udon và Tsukimi Soba

Tsukimi Udon và Tsukimi Soba là những món mì Nhật Bản có trứng bên trên, với lòng đỏ tượng trưng cho mặt trăng. Đây là những món ăn lấy cảm hứng từ văn hóa ngắm trăng, được nhiều người thưởng thức vào mùa thu.

4. Lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản khác gì so với Việt Nam?

Mặc dù cùng gắn liền với đêm rằm tháng 8 âm lịch, lễ hội Trung Thu ở Nhật Bản và Việt Nam có nhiều điểm khác biệt về phong tục, ẩm thực và cách tổ chức.

Điểm khác biệt nổi bật nhất nằm ở cách tổ chức lễ hội. Trong khi người Nhật chú trọng hoạt động thưởng trăng và cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên, người Việt thường tổ chức các chương trình vui chơi, rước đèn và sum họp gia đình.

Tuy nhiên, cả hai nền văn hóa đều xem Trung Thu là dịp để trân trọng những giá trị truyền thống, gắn kết gia đình và gửi gắm mong ước về cuộc sống bình an, hạnh phúc.